Faiz, borç alanın borç verene belirli bir zaman sonunda borcun anaparasına ilave olarak ödemeyi taahhüt ettiği tutardır. Başka bir ifadeyle borç verenin parasını belirli bir süre kullandırması karşılığında aldığı bedel de diyebiliriz.

Görüldüğü üzere paranın zaman değeri vardır ve bu değer faiz olarak adlandırılır. Paranın ne kadar zaman için kullandırıldığına ise vade denir.

Faiz, paranın değerine, yani enflasyona göre reel ve nominal faiz olarak ikiye ayrılmaktadır. Faiz oranı genellikle yıllık ifade edilmektedir. Örneğin "6 aylık mevduat faizi oranı %12" gibi bir ifadeden 6 aylık getirinin %6 olduğu anlaşılmalıdır. Araç kredisi ya da konut kredisi gibi ürünlerde ya da gecikme faizi gibi konularda ise aylık oran da kullanılmaktadır. Piyasada bu şekilde kullanılan tüm faiz oranları nominal faiz olarak adlandırılır. Nominal faiz enflasyon oranından bağımsız, fiyatlar genel seviyesini (enflasyonu) gözardı eden orandır.

Reel faiz ise nominal faiz oranından enflasyon oranının arındırılmasıyla bulunur. Aşağıda reel faiz hesaplama formülünü görebilirsiniz;

Reel Faiz Oranı= (1 + Nominal Faiz) / (1 + Beklenen Enflasyon Oranı) -1

Aşağıda reel faiz hesaplama formülünün basitleştirilmiş hali görülmektedir. Hesaplamada kolaylık yaratan bu formül ancak enflasyon oranının düşük olduğu durumlarda yukarıdaki formülle yakın sonuçlar verecektir. Bu nedenle enflasyonun düşük olduğu durumlarda kullanılmalıdır.

Reel Faiz Oranı = Nominal Faiz Oranı - Beklenen Enflasyon Oranı

Faiz oranlarını enflasyon oranı ile düzeltmek bize paranın alım gücündeki değişimi göstermiş olur. Enflasyon oranının faizlerden yüksek olduğu dönemlerde reel getiri negatif olacaktır ve bu durum anaparanın eridiğini gösterir.

Formülden görüldüğü üzere reel faizin tespit edilebilmesi için enflasyon oranının bilinmesi gerekir. Bu formüllerde kullanılan enflasyon hesaplama dönemi sonunda beklenen enflasyonu ifade etmektedir. Gelecekte enflasyonun artacağına dair bir beklenti faiz oranlarında artışa neden olacaktır. Yıl sonu enflasyon beklentileri Merkez Bankası tarafından yayınlanmaktadır.

Piyasada kredi, mevduat, bono gibi birçok faiz oranı bulunmakla birlikte, aksi belirtilmedikçe bu ifadeden gösterge tahvil faizi anlaşılmalıdır.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).

Etiketler Faiz