Hisse senetleri (pay senetleri) sahibine sağladıkları haklar, ihraç değerleri ya da devir işlemlerindeki farklılıklar itibariyle çeşitli kategorilere ayrılmaktadır. Aşağıda bu hisse senedi türleri özetlenmiştir;

Hamiline Yazılı ve Nama Yazılı Hisse Senedi:

Hisse senetleri "hamiline" ya da "nama" yazılı olabilir, bu ayrım hisse senetlerinin devrinde ortaya çıkmaktadır.

Bir kıymetli evrak ı elinde bulunduran kişi "hamil" olarak adlandırılmaktadır. Senedi elinde bulunduran kişinin hak sahibi sayıldığı hisse senetleri "hamiline yazılı" dır. Hamiline yazılı hisse senetlerinin devri teslim ile, yani el değiştirme ile tamamlanmaktadır. Hamiline yazılı hisse senetleri, devir kolaylığı, pay sahibinin gizliliğini artırma ve anonimliği artırma gibi faydaları bulunmaktadır, fakat senedin kaybedilmesi ya da çalınması gibi durumlar açısından güvenli değildir.

Nama yazılı hisse senetleri ise sahibinin adını içermektedir, yani belli bir kişinin adına düzenlenmiştir. Nama yazılı pay senetlerinin devri ciro ve hakimiyetin (zilyetlik) devralana geçmesi ile gerçekleşmektedir. Ciro, bir kıymetli evrağın taşıdığı hakların devredilmesi işlemidir.

Adi ve İmtiyazlı Hisse Senedi:

Bir şirket ana sözleşmesinde farklı bir madde bulunmadıkça hisse senetleri sahiplerine eşit haklar sağlamaktadır (Bkz. Hisse senetlerinin sahiplerine sağladıkları haklar), bu senetler "adi hisse senedi" olarak adlandırılmaktadır. Bazı hisse senetleri ise sahiplerine, işletme karına iştirak ya da oy hakkı gibi haklarda diğer paylara göre daha avantajlı haklar tanıyabilir. Ana sözleşmede belirtilmiş bu tür hisse senetleri "imtiyazlı hisse senetleri" olarak adlandırılmaktadır.

Bedelli ve Bedelsiz Hisse Senedi:

Bir işletmenin kuruluşu veya sermaye artırımı esnasında, bir bedel karşılığında çıkarılan, yani işletmeye para girişi sağlayan hisse senetleri "bedelli hisse senedi" olarak adlandırılmaktadır. Bu yolla mevcut ortaklardan ya da işletme ortakları dışındaki taraflardan işletmeye kaynak sağlanmış olur. Dağıtılmayan karlar veya değer artışları gibi bilanço kalemlerinin sermayeye eklenmesi durumunda çıkarılacak yeni hisse senetleri "bedelsiz hisse senedi" olarak adlandırılmaktadır. Bedelsiz hisse senetleri mevcut hisse senetlerinin değerlerinin yükseltilmesi, yani iç kaynaklar kullanılarak sermaye artışı yapılması anlamına gelmektedir. Bedelsiz paylar, bedelli payların aksine yalnızca mevcut pay sahiplerine verilmektedir.

Primli ve Primsiz Hisse Senedi:

Bir hisse senedi üzerinde yazılı bedel (nominal değer) ile ihraç ediliyorsa primsiz, üzerinde yazılı bedelden yüksek bedelle ihraç ediliyorsa primli hisse senedi olarak adlandırılmaktadır. Primli hisse senedi ihraç edilebilmesi için işletme ana sözleşmesinde bu yönde bir hüküm olmalı ya da genel kurul kararı alınmalıdır. Kayıtlı sermaye sistemi çerçevesinde, ana sözleşmede yetki verildiği takdirde, yönetim kurulu primli pay ihraç edebilir. 

Kurucu Hisse Senedi ve İntifa Hisse Senedi:

Belirli bir sermaye payını temsil etmeyen ve şirket yönetimine katılma hakkı sağlamayan şirket kurucularına, kuruluş hizmetleri karşılığında verilen hisse senetleri "kurucu hisse senetleri" olarak adlandırılmaktadır. Kurucu hisse senetleri şirket karına iştirak hakkı vermektedir. İntifa hakkı, özetle "belirli kişilere verilen kullanma, yararlanma hakkı" anlamına gelmektedir. İntifa hisse senetleri kuruluş sonrasında, çeşitli hizmetler karşılığında ya da kişilerin alacakları karşılığında verilen, ortaklık hakkı vermeyen hisse senetleridir.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).

Etiketler Hisse Senedi