Altın, kıymetli ve geleneksel bir mücevherat olmasının yanında önemli bir yatırım aracıdır. Altın yatırımı, altın hesapları aracılığıyla ya da türev piyasalarda altına dayalı kontratlar yoluyla yapılabileceği gibi, fiziki olarak alınıp satılma yolu ile de yapılabilir. Ülkemizde de oldukça popüler bir yatırım aracı olan altının fiziki alım satımı oldukça yaygındır. Cumhuriyet altını ise yatırım ya da hediye amaçlı talep gören altın çeşididir.

Cumhuriyet Altını:

Türkiye'de cumhuriyet altını basım yetkisi Hazine Müsteşarlığına bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'ne aittir. Bu hakkın yasal olarak bir devlet kurumuna verilmiş olmasının nedeni altının itibarı yüksek, güvenilir ve standardı olan bir altın üretmektir. Çeyrek altın, yarım altın ya da tam altın olarak bilinen altınlar da aslında cumhuriyet altınının birer çeşididir. Cumhuriyet altını temel olarak "sikke" ve "ziynet" olarak ikiye ayrılır. Bu iki tür altın arasında fiziki farklar bulunmaktadır:

  • Ziynet Altın: Kenarları eğik tırtıklıdır. Yıldızlı kenar süslemeleri mevcuttur. Sikke altına göre daha ince ve hafiftir. 22 ayardır. Üzerindeki basım yılı her yeni yıl başlangıcıdır.
  • Sikke Altın: Kenarları dik tırtıklıdır. Ziynet altına göre daha küçük, fakat daha kalın ve daha ağırdır. Ziynet altına göre bir diğer farkı ise üzerinde "Hakimiyet milletindir" ifadesi ile diğer yüzünde cumhuriyetin kaçıncı yıl dönümü olduğu yazılıdır. 22 ayardır. Üzerindeki basım yılı her yıl 29 Ekim'dir.

Cumhuriyet altını çeşitleri

Yukarıdaki resim Darphane resmi sitesinden alınmıştır. 5 adet ziynet ve 5 adet sikke altın olmak üzere toplam 10 çeşit cumhuriyet altını bulunmaktadır. Ata Lira(*) olarak bilinen altın da birlik sikke cumhuriyet altınıdır. Sikke grubu altınlar ziynet grubu altınlarda bulunan çeşitlerine göre gramaj olarak daha ağırken boyut olarak daha küçüktür. Aşağıdaki tabloda bu altınların gramaj ve boyut olarak fiziki özellikleri ve farkları görülebilir;

  Sikke (Ata) altın adet gramajı Çapı (mm) Ziynet altın adet gramajı Çapı (mm)
Çeyrek altın 1,804  14,75 1,754 18
Yarım altın 3,608 18  3,508 22
Birlik 7,216* 22 7,016 30
İki buçukluk  18,040   30 17,540 40
Beşlik 36,080  35 35,080 45

Darphane'nin Görevi:

Darphane kendisine yasalar ile verilen yetki çerçevesinde cumhuriyet altını basmaya yetkili tek kurumdur. Darphane'nin piyasaya altın sürdüğüne dair yanlış bir algı bulunmaktadır, darphane'nin piyasaya kendi kararıyla altın arzı gerçekleştirme gibi bir yetkisi bulunmamaktadır. Darphane gerçek ve tüzel kişilerden gelecek cumhuriyet altını basma taleplerini karşılamakla yükümlüdür. Cumhuriyet altını talep eden kişi ya da kuruluş Darphane'ye külçe altın teslim etmekte, Darphane bu külçe altını belirli bir işçilik payı alarak cumhuriyet altınına çevirmekte ve talep sahibine vermektedir.

Kısacası Darphane piyasadan gelen üretim talebini işleme koyan, işçiliğini yapan kuruluştur. Altın fiyatları Darphane'nin kontrolünde değildir, bağımsız olarak piyasa dinamiklerine göre hareket eder. Cumhuriyet altınına talep olduğu takdirde ve stokların yetersiz kaldığı durumlarda satıcılar, örneğin kuyumcular getirdikleri külçe altını belirli bir komisyon dahilinde cumhuriyet altınına çevrilmesi ve kendilerine teslim edilmesi için Darphane'ye teslim ederler.

Kaynak:Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü bilgilendirme yayınları

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).