Hareketli ortalamalar fiyat hareketlerini sadeleştiren, özellikle trend takibi için kullanılan teknik analiz göstergeleridir. Geçmiş kapanış fiyatlarının belirli bir periyottaki ortalaması alınır ve hareketli ortalama çizgisi olarak grafik üzerine yerleştirilir, bu gösterge ile oldukça faydalı ve farklı alım satım stratejileri kurulabilir.

Hareketli ortalama çeşitleri nelerdir, hesaplamaları nasıl yapılır gibi sorular "Teknik Analizde Hareketli Ortalamalar" başlıklı yazıda yer almaktadır. Bu yazıyı okumadan önce ilgili yazının okunmasında fayda bulunuyor. "Hareketli" ifadesi ortalamanın her kapanış sonrasında kapanış fiyatı üzerinden yeniden hesaplanması nedeniyle kullanılmaktadır, özetle ortalamalar fiyatları takip etmektedir ve sürekli değişmektedir. Hareketli ortalamalar 3 farklı şekilde hesaplanabilir, bu yöntemlerden hangisinin seçileceği yatırımcının tercihine bağlıdır;

  • Basit hareketli ortalama: Geçmiş günlerin aritmetik ortalaması alınır, örneğin 20 günlük hareketli ortalama geçmiş 20 günlük kapanış fiyatlarının ortalamasıdır. Ertesi gün kapanışta geçmiş 20 gün ileri kaymış olur ve ortalama tekrar hesaplanır.
  • Ağırlıklı hareketli ortalama: Her yeni kapanış fiyatı gün sayısıyla çarpılarak güncel fiyatların ortalamadaki ağırlığı artırılır.
  • Üstel hareketli ortalama: Tüm fiyat verilerine dayalı bir üstel faktör kullanılarak hesaplanan, yine güncel fiyatlara ağırlık veren hareketli ortalamadır.

Hareketli ortalama stratejileri;

  • Destek-Direnç: Fiyat barı hareketli ortalama çizgisinin altındaysa hareketli ortalama direnç, fiyat barı hareketli ortalamanın üzerindeyse hareketli ortalama çizgisi destek noktası olarak değerlendirilir. Bu stratejiyi uzun periyotlu ortalamalar ile (50, 100, 200 gün gibi) kullanmak daha doğru sonuçlar vermektedir.
  • Trend: Hareketli ortalamanın yönün trend hakkında bilgi vermektedir. Fiyat barları hareketli ortalamanın üzerindeyse ve hareketli ortalama çizgisi yükselen görünümdeyse bu yukarı trend göstergesidir. Not olarak; hareketli ortalamalar trendi belirmekten çok mevcut trendi teyit eder diyebiliriz.
  • Alım-satım sinyali: Bu strateji için birkaç farklı periyottaki ortalamanın bir arada kullanılması gerekmektedir. Hızlı hareketli ortalama (örn. 20 gün) yavaş olanı (örn. 50 gün) yukarı keserse bu alım sinyalidir, tam tersi durumda, hızlı ortalama yavaş olanı yukarıdan aşağı keserse bu satış sinyalidir.

şeklinde özetlenebilir.

Kısa periyotlu hareketli ortalama "hızlı", uzun periyotlu hareketli ortalama ise "yavaş" olarak nitelendirilmektedir;

Hareketli ortalama periyodu kısaldıkça alım satım sinyalleri erken gelir fakat hatalı sinyal sayısı da artar, kısa periyotlu ortalamalar daha kısa süreli bir zaman diliminde gerçekleşen fiyatların ortalaması alınarak hesaplandığı için fiyat hareketlerine daha duyarlıdır. Uzun periyotlu hareketli ortalamalarda ise sinyal sayısı azalmaktadır, fakat sinyaller daha güvenilir olsa da bu sefer de sinyal gecikmeli gelir. Hızlı ve yavaş periyotlu hareketli ortalamaların bu eksiklikleri her iki periyodun bir arada kullanılması ile giderilebilir.

Kısa vadeli alım satım yapan, diğer bir tabirle "trade" yapan bir yatırımcı 5, 9, 20 gün gibi çok daha kısa periyotlu ortalamaları kullanabilir, uzun vadeli trendleri takip eden yatırımcıların ise 20,50,100 ve 200 günlük ortalamaları birlikte kullanması daha doğru bir seçim olur.

Hareketli ortalamalar iki ya da üç periyotlu kullanılabileceği gibi çok daha fazla periyodun bir arada kullanılması da (ribbon) mümkündür. Bu yazıda örnek olarak üçlü hareketli ortalamaların kullanımı yer almaktadır;

Aşağıdaki örnekte BİST 100 grafiği üzerine 50 (mavi), 100 (yeşil) ve 200 (kırmızı) günlük basit hareketli ortalamalar yerleştirilmiştir. Orta-uzun vadeli trendlerin takibi için bu periyotlar uygundur, daha kısa vadeli düşünen yatırımcılar için periyotlar örneğin 5,10,20 ya da 10,20,50 şeklinde seçilebilir. Periyot seçimi yatırım vadesine göre yatırımcının tercihine bağlıdır. Grafikte alım satım noktaları numaralandırılmıştır, bu grafikte uygulanan yatırım stratejisi şu şekildedir:

  • 100 günlük hareketli ortalama 200 günlüğü yukarı keserse "AL"
  • 50 günlük hareketli ortalama 100 günlüğü aşağı keserse "SAT" ve pozisyondan çık.

Bu strateji farklı şekilde de kurgulanabilirdi;

  • 50 günlük ortalama 100 günlüğü yukarı keserse %30 pozisyon "AL", 50 günlük 200 günlüğü de yukarı keserse %70 daha "AL"
  • 50 günlük hareketli ortalama 100 günlüğü aşağı keserse %70 "SAT", 50 günlük 200 günlüğü de aşağı keserse kalan "%30" u "SAT" ve çık.

Bu strateji uzun vadeli yatırım yapan bir yatırımcı için uygun olabilir, fakat yatırım vadesine göre ve isteğe göre yapılandırılabilir, hareketli ortalama periyotları ve kesme kuralları değiştirilebilir, başka bir gösterge ile sinyaller teyit edilebilir. Bunlar yatırımcının tercihlerine bağlıdır, fakat aşağıdaki stratejide temel olarak yapılan daha yavaş ortalamaların kesişmesini bekleyerek pozisyona giriş seviyesini geciktirip garantili bir seviyeye çekmek, pozisyondan çıkış için ise daha hızlı periyotların kesişmesini bekleyerek çıkış sinyalini erken almaktır.

Üç hareketli ortalama

Alım satım kurallarına göre yapılan işlemleri incelersek:

(1) Endeks 38.000 seviyesindeyken 100-200'ü yukarı kesiyor ve alım yapılıyor,

(2) Endeks 54.000'de 50-100'ü aşağı kesiyor ve pozisyondan çıkılıyor, fiyatlar uzun süre 200 günlük ortalamanın altında kalıyor, uzun bir aşağı trend sonrası ikili dip oluyor ve 22.000 seviyesinden tepki geliyor. Hareketli ortalamalar bizi uzun süre pozisyona sokmuyor,

(3) Muhafazakar bir strateji izlendiği için gecikmeli olarak 31.000 seviyesinde 100-200 kesişmesi ile tekrar pozisyona giriliyor,

(4) Bu alım ile 55.000'e kadar trendi takip ediyor ve 50-100'ü aşağı kestiği için pozisyonlar kapatılıyor.

Görüldüğü üzere hareketli ortalamalar hem aşağı hem de yukarı trendi oldukça iyi bir şekilde yakaladı ve yatırımcıyı trendin içinde tuttu. Çok muhafazakar periyotlar seçildiği için alım seviyelerinde gecikme yaşandı fakat farklı göstergeler ya da teknik analiz formasyonları ile alım seviyesini öne çekmek de mümkündü.

Hareketli ortalamalar MACD gibi oldukça popüler birçok teknik analiz göstergesinin temelini oluşturmaktadır. Ortalamalar, özellikle uzun vadeli trendlerin başlama ve bitişinin teyidinde yatırımcıya oldukça yardımcı olmaktadır. Yatay, yani trendsiz piyasada fiyat hareketleri paralel iki bant arasında gerçekleşmektedir, bu gibi durumlarda hareketli ortalamalar doğru sinyaller üretmez, bu da hareketli ortalamaların en büyük açığı olarak kabul edilebilir, piyasanın yatay seyrettiği dönemlerde aşırı alım ve satım sinyalleri üreten farklı teknik analiz göstergeleri kullanılabilir.

Bu açığı kapatmanın bir diğer yolu da hareketli ortalamaların verdiği sinyallerin filtrelenmesidir. Örneğin, kesişme sonrası fiyat sinyal yönünde %3 değiştiği takdirde pozisyon alınması ya da kesişme sonrası 2 gün bekleyerek sinyalin teyit edilmesi şeklinde stratejiler kurulabilir.

Filtrelemenin yanı sıra teknik analiz göstergelerinin yatırım aracına uygun şekilde optimize edilmesi mümkündür. Örneğin geçmişte en iyi getiriyi oluşturmuş olan periyotlar seçilebilir ve ilgili yatırım aracında hareketli ortalama periyotları buna göre düzenlenebilir, fakat aşırı optimizasyonun uzun vadede pek de üstünlük sağlamadığı hatta olumsuz olduğuna dönük çalışmalar mevcuttur.

Son söz olarak, teknik analizde sihirli formül ya da hatasız gösterge olmadığını tekrarlamak gerekiyor. Önemli olan çeşitli araçları bir arada kullanarak uygulanabilir bir alım satım stratejisi oluşturmaktır. Hareketli ortalamalar teknik analize başlarken öğrenilmesi gereken ilk göstergelerdir, riskli yatırım araçlarından hiçbir stratejiniz olmadan sürdürülebilir bir getiri elde etmeniz mümkün değildir, basit bir göstergeyi kullanmanız bile hiçbir stratejinizin olmamasından daha iyidir,  yatırım stratejisi oluşturmaya hareketli ortalamalardan başlayabilirsiniz.

Bu terimin İngilizce karşılığı: Triple Moving Average Crossover, Moving Average Ribbon

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).