Omuz baş omuz ya da kısaca OBO formasyonu bir süredir devam eden yukarı trendin sonunda oluşan ve tamamlandığı takdirde trend dönüşü için önemli bir sinyal veren, kolay tespit edilebilecek bir grafik formasyonudur. İsmini de fiyat hareketlerinin yarattığı şekilden almıştır.

Bir formasyonun oluşumu yatırımcı psikolojisi ve piyasadaki arz talep dengesinin değişimi ile ilgilidir. Aşağıdaki şemada OBO formasyonunun yapısı görülmektedir. Formasyonun dört aşamadan oluştuğu söylenebilir. 

  • Birinci aşamada güçlü seyreden bir trendde alıcıların hala agresif olduğu durumda giderek daha fazla yatırımcı alım yönünde piyasaya girmektedir. Oldukça sert bir tepe hareketinden sonra kar almak isteyen yatırımcılar satışa geçmektedir. Bu yapı sol omuzu oluşturur. Kar realizasyonları nedeniyle oluşan düşüşten sonra daha önceki karlı fiyat hareketini kaçıran diğer yatırımcılar fiyatların düştüğünü ve tekrar yükseleceğini düşünerek alıma geçmektedir.
  • İkinci aşamada yeni alımların gücüyle bir önceki tepesini de geçen fiyat "baş" olarak tanımlanan bölgede bir tepe daha yapar. Bu bölge de tekrar kar satışlarının yapıldığı bölgedir. Fiyatların tekrar düşüşe geçip boyun bölgesindeki desteğe gelmesi ile beraber yatırımcılar trendin sonlanmadığını ve bunun bir alım fırsatı olduğunu düşünerek tekrar alıma geçerler, fakat bu son aşamada artık alım hacmi giderek düşmektedir.
  • Üçüncü aşamada geç gelen alıcılar yeni bir zirve beklentisindeyken fiyatlar alıcıların azalması nedeniyle zirveye ulaşmadan bir tepe yaparak geri dönüşe geçer ve sağ omuz oluşur. Bu aşamada daha deneyimli alıcılar zirvenin geçilememesi nedeniyle trendin bozulduğunu düşünerek satışa geçmektedir, bu sefer diğer aşamaların aksine fiyatlar yükselirken hacim düşük satış esnasında ise geçmiş aşamalara göre hacim yükselmiştir. Satıcılar bu sefer daha isteklidir.
  • Dördüncü aşamada fiyat boyun çizgisinin oluşturduğu desteğe gelir, desteğin kırılmasıyla panikleyen geç gelen alıcılar da satışa katılır ve ciddi bir düşüş ile beraber trend sonlanır.

omuz baş omuz formasyonu

Omuz baş omuz formasyonunda boyun çizgisi oldukça önemlidir, formasyonun onaylandığı ve alım/satım kararlarının verildiği destek/direnç çizgisidir. Boyun çizgisi sol omuz ve baş bölgesinden gelen satışların destek bulduğu noktalar birleştirilerek çizilir. Mutlaka yatay olmak zorunda değildir, aşağıya ya da yukarıya eğimli olabilir. 

OBO formasyonu grafik üzerinde aşağıdaki şekilde tespit edilebilir:

omuz baş omuz formasyonu örneği

Genellikle ilk çıkış tepesi, yani sol omuz ve ikinci tepe baş zirvesi oluşurken işlem hacmi oldukça fazladır, üçüncü tepe olan sağ omuz oluşurken artık alım hacminde gözle görülür bir düşüş olduğu izlenmelidir.

OBO çok kısa periyotlarda da gözlemlenebilir fakat diğer grafik formasyonlarda olduğu gibi formasyonun oluşma evresi uzadıkça gerçekleşme olasılığı da artmaktadır. Genel olarak omuz baş omuz formasyonları 1-3 ay gibi bir zaman aralığında oluşabilir.

Grafik formasyonların şekil olarak tespit edilmesi hareketin formasyon kurallarına göre devam edeceği anlamını taşımaz ve formasyon gerçekleşecek beklentisi ile pozisyon almak doğru olmayabilir, bunun için formasyonun tamamlanması beklenmelidir. Omuz baş omuz formasyonu için de gerçekleşme onayı boyun çizgisinin kırılması ile alınır. Boyun çizgisinin kırılması ile beraber artık alım yönünde pozisyon taşımamak gerekir. Boyun çizgisinin kırılmaması ise formasyonun bozulduğunu gösterirken aynı zamanda trendin devamı için bir sinyal olarak da değerlendirilebilir.

Son olarak OBO'dan bahsedebilmek için trend yapan bir piyasa içinde olunması gerektiği unutulmamalıdır. Yulkarı trend dışında aşağı trendlerde de benzer yapılar oluşabilir. Bu durumda Ters omuz baş omuz ya da TOBO'dan bahsedilebilir.

Ters Omuz Baş Omuz Formasyonu:

OBO yükselen trendin sonunda görülürken, TOBO alçalan trend sonlarında görülebilir. Genel prensipleri aynı olmakla birlikte bu sefer belirleyici olan yatırımcılar "kötümser" düşünenlerdir. Fiyatların daha da düşeceği beklentisi ile satışa geçen yatırımcılar fiyatların boyun çizgisinin oluşturduğu direnci kırması ile pozisyon değiştirmektedir. Aşağıdaki şemada Ters Omuz Baş Omuz Formasyonu görülebilir.

ters omuz baş omuz formasyonu

Omuz Baş Omuz Formasyonlarında Fiyat Hedefleri:

Aşağıdaki şema boyun çizgisinin kırılması ile beraber fiyatın ne kadar düşeceğine dair beklentiyi göstermektedir. Kesin bir kural olmamakla beraber genelde OBO'nun tamamlanması ile beraber, yani boyun çizgisindeki desteğin kırılması ile beraber panik satışların da etkisi ile fiyatın boyun çizgisini kırdığı noktadan itibaren baş ve boyun çizgisi arasındaki yükseklik kadar daha düşmesi beklenmektedir. (x ile gösterilmiştir)

OBO boyun çizgisi ve fiyat hedefi

Formasyonları kullanırken aşağıdaki maddeleri mutlaka gözden geçiriniz:

  • Formasyonların her zaman gerçekleşmeyeceğini,
  • Formasyon tamamlanmadan beklenti ile pozisyon alınmaması gerektiğini,
  • Çoğu zaman formasyonların subjektif olduğunu ve her yatırımcının (analizcinin) farklı bir bakış açısı olduğunu, sizin tespit ettiğiniz bir OBO'nun başka yatırımcılar tarafından dikkate alınmayabileceğini,
  • Formasyonları farklı analiz teknikleri ile, örneğin teknik analiz göstergeleri ile teyit etmenin faydalı olacağını

unutmayınız.

Bu yazıda geçen terimlerin ingilizce karşılıkları: Head and Shoulders Top, Head and Shoulders Bottom, Neckline

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).