Teknik analizde kullanılan bazı göstergeler diğerlerine göre daha popüler olmuştur. Analistlerin deneyimlerine göre başarısı onaylanmış bir diğer teknik analiz göstergesi de "stokastik" göstergesidir.

Stokastik Göstergesi Nedir?

Stokastik kelimesinin sözlük anlamı "rastlantısal" dır. Geçmişteki değerler ile bugün arasında ilişki kurarak, hisse senedi fiyatı gibi rastlantısal olarak oluşan değerlerden bir model elde etmeyi amaçlayan, olasılık üzerine kurulu bir istatistik terimidir. Stokastik göstergesi de bir finansal enstrumanın geçmişteki kapanış değerlerinin oluşturduğu fiyat aralığı ile bugünkü kapanış değeri arasında bir model oluşturmak için kullanılır.

1950'li yılların sonunda kendisi de bir borsa yatırımcısı ve analisti olan George Lane tarafından geliştirilen stokastik göstergesi, teknik analizde aşırı alım ve aşırı satım tespitinde kullanılan bir osilatördür. Bir diğer aşırı alım satım göstergesi olan Rsi göstergesi gibi Stokastik de de 0 ve 100 değerleri arasında salınım yapan çizgilerden oluşur.

Aşağıda bu Stokastik göstergesinin hesaplanması ve alım satım sinyali üretme koşulları hakkında bilgileri görebilirsiniz;

Stokastik Nasıl Hesaplanır?

Stokastik hesaplamasında %K ve %D olarak iki değer kullanılmaktadır. Aşağıdaki formülden de görüleceği üzere; son 14 gündeki en düşük ve en yükseklerin farkı ile kapanış fiyatı arasındaki ilişki %K değerini verir. %D ise %K değerinin 3 günlük hareketli ortalaması alınarak oluşturulur.

%K = 100 x (Kapanış - Düşük 14) / (Yüksek 14 - Düşük 14) 

%D = %K 'nın 3 günlük basit hareketli ortalamasıdır.

Yukarıdaki formül "hızlı stokastik" olarak adlandırılır. Hızlı stokastik fiyat hareketlerine oldukça duyarlı olduğundan hatalı sinyaller üretme olasılığı yüksektir. Bu nedenle standart stokastik hesaplamasının fiyat hareketlerine duyarlılığını azaltmak amacıyla yeni bir hesaplama yapılmış ve bu yeni gösterge "yavaş stokastik" olarak adlandırılmıştır. Teknik analiz uygulamalarında yavaşlatılmış bu hesaplama kullanılmaktadır. Göstergeyi yavaşlatmak için  %K ve %D değerlerinin birer kez daha 3 günlük basit hareketli ortalaması alınmaktadır. Aşağıdaki görselde stokastik göstergesinin görüntüsüne dair bir örnek bulunmaktadır:

stokastik göstergesinin özellikleri

Stokastik göstergesinin hesaplamasında standart periyot 14 gün olarak belirlenmiştir. Diğer göstergelerde olduğu gibi bu değer azaltılarak göstergenin fiyat hareketlerine daha duyarlı olması, ya da yükseltilerek göstergenin yavaşlatılması sağlanabilir. "Yavaşlatma periyodu" olarak tanımlayabileceğimiz bu 3 günlük periyodun değiştirilmeden kullanılması tavsiye edilmektedir.

Teknik analiz uygulamalarında göstergenin STO (x,y,z) şeklinde kısaltılmış hali kullanılabilir. X, %K değerinin periyodunu, Y ve Z ise yavaşlatma periyotlarını gösterir.

Stokastik Nasıl Kullanılmalıdır?

Stokastik, kanal içinde ilerleyen ya da yatay piyasa şartlarında kullanıldığında ve özellikle de kısa vadeli analizlerde başarılı sonuçlar vermektedir. 0 ve 100 arasında salınım yapan gösterge değeri için alt ve üst sınır olarak 20 ve 80 değerleri belirlenmiştir. Gösterge 20'nin altındayken piyasada aşırı satım, 80'in üzerinde ise aşırı alım olduğu kabul edilir. Göstergede kullanılan %K ve %D çizgilerinin birbirleriyle kesişmeleri ise alım satım sinyali olarak değerlendirilir. %K, %D den daha hızlı hareket eder.

  • 20'nin altında %K %D'yi yukarı keserse bu bir alış sinyalidir,
  • 80'in üzerinde %K %D'yi aşağı keserse bu bir satış sinyalidir,
  • Kesişmeler dışında birçok göstergede güçlü sinyaller almanın bir yolu da teknik uyumsuzlukları takip etmektir.

Aşağıda stokastik göstergesine örnek olarak BİST 100 grafiğinden bir bölüm alınmıştır. Stokastik çizgilerinin kesişmeleri ile yarattıkları alım-satım sinyalleri ve sonrasında oluşan fiyat hareketleri bu örnekte oldukça net gözükmektedir.

stokastik göstergesine örnek

Son olarak, stokastik göstergesi de dahil diğer tüm göstergelerden mucize beklememek gerektiğini ve hatalı sinyaller üretebileceklerini bilmek gerekir. Göstergeler, periyotlarda yapılacak küçük değişikliklerle optimize edilebileceği gibi, farklı göstergelerin birbirlerini teyit etmesini gözlemleyerek hatalı sinyaller filtrelenebilir.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).