Ekonomik Sipariş Miktarı

Toplam stok maliyetini minimum seviyede tutan sipariş miktarını belirlemek için kullanılan stok yönetim modelidir.

Bir işletmenin hangi miktarda mal siparişi vermesi gerektiği önemli bir sorudur. Sınırsız stok imkanının olmaması, işletmenin ekonomik sipariş miktarını minimum stok miktarını göz önünde bulundurarak belirlemesi gerektiğini göstermektedir.

Toplam stok maliyeti bulundurma maliyeti ile sipariş verme maliyetinin toplamına eşittir.

Toplam Stok Maliyeti = Sipariş Maliyeti + Bulundurma Maliyeti

Satın alma sürecinin birçok maliyeti bulunmaktadır. Sipariş maliyeti, işletmenin sipariş esnasında karşılaşacağı tüm bu maliyetler ve siparişin depolama aşamasına gelene kadarki taşınma maliyetlerini içermektedir. Sipariş maliyeti formülü;

Sipariş Maliyeti=Bir mal siparişinin maliyeti*(Yıllık Talep/Bir seferde verilecek sipariş miktarı)

Sipariş Maliyeti=P*(D/Q)

Bulundurma, diğer adıyla stok tutma maliyeti ise stok için ödenen bedelin faizi, ya da alternatif maliyetidir. Bunun yanında stok tutma ile ilgili gereken depolama, ısıtma ve aydınlatma gibi maliyetler de bu maliyetin içinde sayılmaktadır. Bulundurma maliyeti formülü aşağıdaki gibi yazılabilir;

Bulundurma Maliyeti=Biri birim stok tutma maliyeti*Ortalama stok

Bulundurma Maliyeti=C*(Q/2)

Toplam stok maliyeti minimum olacaksa, toplam stok maliyetinin sıfır olduğu ve bulundurma maliyeti ile sipariş verme maliyetinin eşit olduğu düşünülmelidir. Bu eşitlikten miktar'a (Q) göre formül düzenlenirse ekonomik sipariş maliyeti formülü aşağıdaki şekilde yazılabilir;

P*(D/Q)=C*(Q/2)

Ekonomik Sipariş Maliyeti (EOQ) = √2PD/C

Sonuç olarak, yukarıdaki hesaplama grafik üzerinde gösterildiği takdirde bulundurma maliyeti ile sipariş verme maliyetinin kesiştiği (eşit olduğu) nokta bulunur, bu nokta aynı zamanda toplam stok maliyeti eğrisinin minimum seviyesindeki mal miktarına eşittir.

Bu terimin İngilizce karşılığı: Economic Order Quantity (EOQ)

Yazar: Email: piyasarehberi (@) yahoo.com