Melek yatırım gelişen bilişim ve haberleşme teknolojileri, artan girişimci sayısı gibi etkenlerle günümüzün en popüler kavramlarından birisi haline gelmiştir. Yenilikçi fikirlerin hayata geçirilmesi oldukça zor olsa da günümüzde bir fikri ürüne çevirmek için gereken deneyimi ve sermayeyi "melek yatırımcı" gibi farklı kaynaklardan elde etmek de mümkündür. 

Melek Yatırımcı Kimdir?:

Melek yatırımcı kavramı da dilimize ingilizceden (Angel Investor) birebir çeviri olarak girmiştir. ABD'de Broadway'deki tiyatro ve müzikal gösterilerine fon sağlayan kişiler "angel" olarak isimlendirilmiştir (Wikipedia). "Melek" ifadesi ilk kez 70'li yılların sonunda yeni kurulmuş, sermaye ihtiyacı olan firmalara fon sağlayan kişiler için kullanılmıştır. Henüz fikir aşamasında olan (startup) ya da belirli bir aşama elde etmiş fakat ilerleme için sermaye katkısı bekleyen şirketlere yatırım yapan bireysel yatırımcılara "melek yatırımcı" denilmektedir. Görüldüğü üzere bu projelere yatırım yapmak normal bir yatırımdan çok daha fazla risk içermektedir, bu nedenle melek yatırımcı iş hayatında deneyim kazanmış, belirli bir servet oluşturmuş ve parasal beklentileri ikinci planda tutabilecek profilde olmalıdır. 

Günümüzde özellikle internet teknolojilerinin gelişimiyle projeleri yatırımcılarla buluşturmak, iyi fikirlere fon bulmak oldukça kolaylaşmıştır. Melek yatırım girişimciye de büyük faydalar sağlamaktadır. Yeni kurulmuş bir şirketin finans kuruluşları aracılığıyla kredi sağlaması, özellikle de ucuz kredi sağlaması oldukça zordur. Melek yatırımcı projeye sermaye sağlayarak hem projenin riskine ortak olmakta hem de girişimciye belki de büyük bedeller ödeyerek sahip olamayacağı iş deneyimini sunmaktadır.

Nasıl Melek Yatırımcı Olunur?:

Startup şirketlere yatırım yapan bir kişi kendisini melek yatırımcı olarak tanımlayabilir. Fakat ülkemizde ve dünyanın bir çok yerinde "melek yatırımcı" teknik bir ifadedir, belirli şartları yerine getirebilen kişiler için kullanılır.

Ülkemizde melek yatırım kavramı 15 Şubat 2013'de yürürlüğe girmiş olan "Bireysel Katılım Sermayesi Sistemi Yönetmeliği" ile düzenlenmiştir. Bu yönetmelik çerçevesinde "Bireysel Katılım Yatırımcısı (BKY) Lisansı" alan kişiler melek yatırımcı olarak isimlendirilirler.  

Ülkemizde melek yatırımcı olabilmek için, yani BKY lisansı alabilmek için ya tecrübe sahibi olunmalı ya da sermaye sahibi olunmalıdır. Bu özellikler aşağıda özetlenmiştir:

Tecrübeli Kişiler: 

- Banka ve finans kuruluşlarında minimum iki yıl yöneticilik deneyimi sahibi olmak ya da,

- 25 milyon TL üzerinde ciro elde eden bir firmada son beş yılda 2 yıl yönetici olarak bulunmak ya da,

- Yeni projeleri desteklemek amacıyla kurulan Teknoloji geliştirme ve kuluçka merkezlerinde 2 yıl deneyimi bulunmak ve 3 şirkete yatırım yapmış olmak.

Gelir ya da Servet Sahibi Kişiler:

-Son iki yıl içinde yıllık 200.000 TL gelir elde etmiş olmak ya da,

-Son iki yıl içinde 1 milyon TL taşınır-taşınmaz mal varlığına sahip olmak. 

Melek Yatırımcılara Uygulanan Teşvikler ve Kısıtlamalar:

Melek yatırımcı sayısını artırabilmek adına yatırımcılara bazı teşvikler sunulmuştur. Lisans sahibi melek yatırımcılar gerekli başvuruları yaparak hisse tutarlarının %75'ini, 1 milyon TL ile sınırlı olmak şartıyla vergi matrahlarından indirebilmektedirler. Bazı şartlarda vergi desteği %100'e kadar çıkabilmektedir. 

Aynı zamanda Bireysel Katılım Yatırımcısı Lisansını alma koşullarını yerine getiren melek yatırımcıların uyması gereken bazı kurallar bulunmaktadır;

  • Lisans 5 yıl geçerlidir, bu süre içinde 20 şirkete ortak olunabilir,
  • Yatırımcı şirket hisselerinin %50'sinden fazlasına (akrabalık ilişkileri dahil) sahip olamaz, 
  • Şirketten maaş adı altında bir ödeme alamaz, personel olarak bulunamaz, şirketi tek başına yönetemez,
  • Bir şirkete minimum 20 bin, maksimum 1 milyon TL yatırım yapabilir,
  • Yatırım yaptığı şirket A.Ş statüsünde olmalıdır. 

Melek yatırım günümüz iş dünyasının vazgeçilmezleri arasına girmiştir. Dünyada bir çok başarılı proje bu şekilde ortaya çıkmıştır. Türkiye girişimci sayısının fazla yatırımcı sayısının ise oldukça düşük olduğu bir ülkedir. BKS'nin başarılı olması ülkemiz için oldukça önemlidir. Ülkemizde şu an yürürlükte olan bireysel katkı sermayesi sistemine ait istatistiklere de başka bir yazıda yer verilecektir.  

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).