Finansal analizde kaldıraç oranı bir firmanın aktiflerinin ne kadarını borçlar ile finanse ettiği anlamına gelmektedir. Bu yazının konusu olan kaldıraç oranı ise farklı bir anlamda kullanılmaktadır.

Forex piyasası ve türev piyasalar kaldıraçlı alım satım yapılabilen piyasalara en önemli örneklerdir. Bu piyasaların temel özelliği yatırımcıya, bir teminat karşılığında bu teminatın çok daha üstünde yatırım yapabilme hakkı tanımalarıdır. Bu da kaldıraç kullanılan piyasaların daha popüler olmasına neden olmakta, fakat aynı zamanda da diğer yatırım araçlarına göre oldukça riskli hale getirmektedir.

Örneğin 1000 Usd yatırım bütçesi olan bir yatırımcı forex piyasasında işlem gören bir aracı kurumda hesap açtırarak ve bu 1000 Usd 'sini teminat olarak yatırarak, 50 bin hatta 100 bin USD hacminde pozisyonlar açabilmektedir. Yani 1'e 50 ya da 1'e 100 oranında kaldıraç kullanabilmektedir. Türkiye’de SPK mevzuatı en fazla 1’e 100 kaldıraç oranına izin vermektedir.

Açmak istediğiniz pozisyon büyüklüğü ve hesabınızda olması gereken teminat (marjin) şu şekilde hesaplanır;

Marjin =  Fiyat X Miktar (işlem hacmi)
             Kaldıraç oranı 

Özellikle deneyimsiz ve yatırım bütçesi düşük yatırımcılara kaldıraçlı alım satım ile ilgili yanıltıcı olabilecek, olumlu örnekler gösterilmektedir, kaldıraçlı piyasalarda doğru yönde pozisyon alındığı takdirde çok kısa sürede yüksek getiri elde edilebilir, örneğin 1000 USD ile 10 kat kaldıraç kullanarak 100 bin USD yatırım yapan bir yatırımcı pozisyon aldığı yönde %1 lik bir artış olduğu takdirde 1000 USD kar edecek ve sermayesi ikiye katlanacaktır.

Fakat yatırım yapmak ve para kazanmak istisnai durumlar dışında bu kadar kolay değildir, çoğu zaman yüksek kaldıraçla girilen pozisyonlar zararla sonuçlanmakta ve yatırımcı hızlı bir şekilde taminatını, yani anaparasını kaybetmektedir. Örneğin yukarıdaki örnekte %1 lik bir zarar yatırımcının tüm teminatını eritmiş ve yatırımcı piyasa dışında kalmış olacaktı.

Açılan pozisyonun zarar yönüne dönmesi durumunda yatırımcı teminatı erimeye başlar, banka ya da aracı kurum teminatın belirli seviyenin altına inmesi halinde yatırımcıdan hesabına ilave teminat bedeli yatırmasını ya da hesabını kapatmasını isteyebilir. Bu durum margin call olarak adlandırılır.

Kaldıraçlı piyasalar deneyim, para yönetimi ve teknik bilgi gerektirmektedir. Bu nedenle hayal kırıklıkları yaşamamak adına riskler bilinerek işlem yapılmalıdır.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).

Etiketler Forex Risk Kaldıraç