Borsalar, ticari mallar ile çeşitli menkul kıymetlerin arz ve talep dengesine göre alınıp satıldığı, belirli kurallara göre işleyen, düzenli piyasalardır. Borsa isminin 16. yüzyılda Brugge (Brüj)'de yaşamış "Beurse" ailesinden geldiği düşünülmektedir. 

Dünya Borsaları ve En Büyük Borsalar:

Dünya Borsaları Federasyonu (WFE)'nin ve Tspakb verilerine göre Eylül 2014 itibariyle dünya borsalarında piyasa değerleri toplamı yaklaşık 63 trilyon $ olan 44.000 adet şirket işlem görmekte ve yıllık toplam 60 trilyon $'lık işlem hacmi oluşmaktadır. 

Dünya borsaları arasında borsaya kote şirket sayısı bakımından birinci sırada Hindistan'ın Bombay Borsası yer alıyor. Toplam 5.477 firmanın kote olduğu Hindistan borsasını 3.774 şirketle TMX Toronto Borsası ve 3.429 şirketle Tokyo Borsası takip etmektedir.

Piyasa değeri açısından karşılaştırma yapıldığında ABD Borsaları NYSE ve Nasdaq'ın toplam 25 trilyon dolar ile borsaya kote şirket değerleri toplamının %40'ını kapsadığı görülmektedir. 

Tarihi 1800'lü yıllara dayanan New York Borsası (NYSE) ya da diğer adıyla Wall Street, 19 trilyon $ piyasa değeri ile dünyanın en değerli borsası durumundadır. NYSE'de 2.429 şirket bulunmakta olup yıllık yaklaşık 15-20 trilyon $ işlem hacmi gerçekleşmektedir. Bir diğer ABD borsası ise 1971 yılında kurulan ve merkezi yine New York'da bulunan, teknoloji şirketlerinin kote olduğu Nasdaq (National Association of Securities Dealers Automated Quotations)'dır. 

Piyasa değeri karşılaştırmasında ABD'yi 4.5 trilyon dolar ile Tokyo Borsası, 4.4 trilyon $ ile Londra Borsası ve 3.5 trilyon dolar ile de Paris, Amsterdam ve Brüksel borsalarının birleşmesi ile oluşan Euronext takip etmektedir.  

Bölgesel bazda bakıldığında ise her ay Amerika kıtasında 2.5 trilyon $, Asya-Pasifik bölgesinde 1.5-2 trilyon $, Avrupa, Afrika ve Ortadoğu toplamında ise 700-800 milyar $ işlem hacmi gerçekleşmektedir. 

Aşağıda Dünya Borsaları'nın Eylül 2014 verilerine göre şirket sayısı, işlem hacmi ve piyasa değeri açısından karşılaştırmaları yer almaktadır;

Borsaya Kote Şirket Sayısına Göre Dünya Borsaları:  

 HİNDİSTAN BORSASI BSE  5.477
 KANADA BORSASI TMX  3.774
 TOKYO JAPONYA BORSASI  3.429
 İSPANYA BORSASI BME 3.400
 NASDAQ QMX 2.746
 piyasarehberi.org  

Dünya Toplam

44.121 

Piyasa Değerine Göre Dünya Borsaları*: 

(*Milyon USD - İlk 9 aylık verilere göre yıl sonu tahmini olarak yazılmıştır. )

ABD NYSE  19.000.000
ABD NASDAQ OMX 6.700.000
JAPON TOKYO BORSASI TSE 4.500.000
LONDRA BORSASI **(ing. ve italya) 4.400.000
EURONEXT AVRUPA 3.500.000
  piyasarehberi.org  

Dünya Toplam

63.000.000

Yıllık İşlem Hacmine Göre Dünya Borsaları*: 

(*Milyon USD - İlk 9 aylık verilere göre yıl sonu tahmini olarak yazılmıştır.) 

 ABD NYSE 15.000.000
 ABD NASDAQ 10.000.000
 TOKYO JAPONYA BORSASI 5.000.000
ÇİN SHENZEN BORSASI 5.000.000 
ÇİN SHANGAI BORSASI 4.400.000 
 piyasarehberi.org  

Dünya Toplam

60.000.000 

 **London Stock Exchange (LSE) WFE üyeliğinden ayrıldığı için bu borsa ile ilgili istatistikler kendi sitesinden elde edilebilir.  

Türkiye Borsası ve Bist 100:

İstanbul borsası 1984 yılında İMKB adıyla kurulmuştur, Nisan 2013'de ise Altın Borsası, Vadeli İşlem Borsası ve İMKB birleştirilerek yeni bir yapı oluşturulmuş ve borsanın ismi Borsa İstanbul (BİST) olarak değiştirilmiştir. 2013 yılında anonim şirket statüsü kazanan Borsa İstanbul, Kasım 2015 itibariyle Nasdaq ile stratejik ortaklığa girmiştir.

Borsanın %49'u devlet bünyesinde olup önümüzdeki yıllarda bu hisselerin satılması gündemdedir. Borsa İstanbul ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir;

  • Hazine %49
  • BIST %36.6
  • Nasdaq %5
  • TSPB %1.30
  • Diğer %8.10

Borsa hafta içi 5 gün, tek seans şeklinde 9.15-17.40 saatleri arasında işlemlere açıktır. İstanbul borsasının ulusal endeksi ise Bist 100'dür ve xu100 sembolü ile gösterilir.

Eylül 2014 itibariyle BİST piyasa kapitalizasyonu (Market Cap) 196 milyar $ olup borsaya kote 416 şirket bulunmaktadır. 1.000 şirketin borsada işlem görmesini sağlama hedefi bulunmaktadır. 

Borsa İstanbul, WFE'ye kayıtlı 57 borsa arasında şirket sayısı ve piyasa değeri olarak 35-40 sıraları arasında yer alırken, işlem hacmi bakımından 20-25 sıraları arasında yer almaktadır.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).