Bir girişimin kuruluşu, faaliyetlerini sürdürmesi ve büyümesi için her aşamada sermayeye ihtiyaç duyulmaktadır.

Girişimciler İçin Alternatif Finansman Kaynakları:

Gerek yeni kurulan (startup) bir şirket olsun, gerekse belirli bir aşamaya gelmiş bir girişim olsun, işin daha ileriye götürülebilmesi için ihtiyaç duyulan sermayeyi karşılamada "ortaklık" önemli bir finansman kaynağıdır. Ortak finansmanı, kurucu ortaklar tarafından ya da gelecekte kurulacak çeşitli ortaklıklar aracılığı ile sağlanabilir. Yatırımcı ortaklar, girişimcinin yakın çevresi, melek yatırımcılar, risk sermayesi (venture capital) ve girişim sermayesi şirketleri olabilir.

Aşağıda ingilizcede "funding round" olarak bilinen, özellikle bilişim şirketlerinde oldukça sık görülen fonlama aşamaları ya da diğer adıyla yatırım turları listelenmiştir;

Çekirdek Finansman:

"Seed Capital" olarak da bilinen bu aşamada şirket kurulmamış, hala fikir aşamasında ve herhangi bir gelir elde etmiyor olabilir. Fikir aşamasındaki şirketin kuruluş masrafları, bir ürünün ortaya çıkarılması için gereken araştırma giderleri ve bazı operasyonel giderler için gereken sermayenin kaynağı kurucu ortaklardır. Bu aşamada girişim ilerledikçe en önemli ikinci kaynak olarak yakın çevre ve aile dostları devreye girmektedir. Bu aşamada ihtiyaç duyulan finansman görece düşük olabilir.

Şirketin en az 1 yıl gibi bir süre sonunda faaliyetlerine hala devam ediyor olması ve bir ürün ve pazar oluşturmuş olması ilk aşamanın başarıyla tamamlandığını ve artık finansman ihtiyacının artacağını göstermektedir.

Melek Yatırım:

Melek yatırımcı erken aşama finansman kaynakları arasındadır. Şirketin, belirli bir süre sonunda ürün ve hizmet üretimine geçmesi, kuruluş sürecini atlatmış olması ve ortaya konulmuş iyi bir iş planı çıkarmış olması ilk dış kaynağın dikkatini çekecektir. Melek yatırımcı gelecekte değer kazanacağına ve kendisine kar getireceğine inandığı bir işi sermayesi, bilgisi ve deneyimi ile desteklemek ister. Melek, bir çok şirkette benzer yatırımları bulunan bireysel yatırımcıdır, tek firmaya yatırım yapmaktansa portföy oluşturmayı tercih edebilir.

Melek yatırımcı Türkiye için yeni bir kavram sayılır, özellikle ABD gibi ülkelerde ise uzun yıllardır önemli bir finansman aracıdır. ABD'de melek yatırım alan firmaların ortalama 2.5 milyon $ değere sahip oldukları ve melek yatırımcıların bu firmalara %20 oranında ortak oldukları belirtilmektedir.

Birinci Tur (Series A) yatırım:

Bu aşamada artık şirket, risk sermayesi ve girişim sermayesi şirketlerinin dikkatini çekmiştir. Şirketin ilk dış finansman desteği gerçek anlamda bu aşamada verilecektir. Yatırım alan firma yüksek ciro karşılığında henüz kar üretemiyor olabilir. Bu aşamada yatırım yapan Venture Capital (Risk Sermayesi) hala oldukça yüksek risk almaktadır, fakat gelecekte oluşacak başarılı sonuçtan da aynı oranda yüksek kar elde edecektir. ABD'de bu aşama, A tipi imtiyazlı hisse senetlerinin satıldığı aşama olduğundan "Series A" olarak bilinmektedir.

İkinci Tur (Series B) yatırım:

İkinci tur yatırım alan firmanın başarılı olduğu ve hala büyüme potansiyeli içerdiği düşünülmektedir. Artık erken aşama finansman sona ermiş ve şirketin olgunluk dönemi başlamıştır. Bu aşamada Venture Capital'ın yaptığı yatırıma ilave olarak Private Equity (Girişim Sermayesi) devreye girer ve B tipi imtiyazlı senetleri satın alır. Bu finansmanın amacı şirketi büyütmektir.

Şirket riskinin azaldığı düşünülürse getiri de önceki aşamalarda yatırım yapmış olan yatırımcıya göre düşük olacaktır, bu nedenle senet değeri çoğu zaman bir önceki aşamaya göre daha yüksektir. Fakat her bir yatırım aşamasında şirketin yeniden değerlemesi yapıldığı da bilinmelidir.

Üçüncü Tur (Series C) yatırım:

İkinci tur finansmanı sağlayan ve bu finansman ile büyüme sağlayan firmanın artık hedefleri de büyümüştür. Sektörde bazı satın almalar yapmak isteyen ya da uluslararası piyasaya açılmak isteyen bu tip firmalar bir kez daha finansman arayışına girebilirler. Bu aşamadan sonra şirket ihtiyacına göre birkaç tur daha benzer yatırımlar almaya devam edebilir, fakat çoğu zaman bu aşamaya gelmiş bir firma ya büyük bir firma tarafından satın alınmayı ya da halka açılmayı beklemektedir.

Halka Arz (IPO):

Teknik olarak fonlamanın son aşaması halka arzdır. Halka arz ile risk sermayesi, 3-7 yıl arasında sürdürdüğü yatırım sürecini, hisselerini karlı bir şekilde satarak sonlandırmak ister. "Çıkış stratejisi" olarak da bilinen bu aşama öncesinde şirket mezanin (ara) ve köprü finansman gibi kısa vadeli kaynaklar kullanabilir. 

Halka arz en başarılı çıkış stratejisi olarak kabul edilmekle beraber, çoğu firma halka arza gitmeden birleşme ya da satın alma yaşamaktadır.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).