Hedge fonlar, küresel finans krizinin de etkisiyle son yılların en tartışılan piyasa oyuncuları arasına girmiş durumdadır. Bu yazıda hedge fonlar hakkında doğru bilinen yanlışlar, fonların temel özellikleri ve Türkiye'deki durumları hakkında özet bilgiler yer almaktadır. 

Hedge Fon Nedir, Özellikleri Nelerdir?:

"Hedge" kelimesi "riskten korunma" olarak Türkçe'ye çevrilebilir. En basit anlatımla bir finansal pozisyonunun "hedge edilmesi" o pozisyonu riskten koruyacak ters bir pozisyon alınması anlamına gelir. Fakat hedge fonlar, isimleri gibi sadece riskten korunma amacıyla kullanılmamakta, hatta bazı fonların oldukça riskli ve  yüksek kaldıraçlı yatırım tercihleri olduğu bilinmektedir. Hedge fonların 1950'li yıllarda yaygınlaştığı dönemlerde korunma amaçlı kullanıldığı, fakat özellikle son 20 yılda finans piyasalarındaki globalleşme, fon akışının kolaylaşması ve yatırım enstrumanlarının çeşitlenmesiyle beraber yüksek getiri hedefiyle çok farklı yatırım stratejilerine yöneldikleri görülmüştür. Bugün bu fonları tanımlamak için kullanılan "Hedge" isminin gerçek anlamıyla değil, tarihsel bir isim olarak kullanıldığını söyleyebiliriz.

Aşağıda Hedge fonların temel özellikleri ve yatırım fonlarından farkları maddeler halinde özetlenmiştir;

  • Hedge fon, emeklilik fonları, bankalar, aracı kurumlar, sigorta şirketleri, vakıflar, şirketler ve bireysel yatırımcılardan oluşabilir,
  • Yatırım portföyleri geniş bir ürün çeşitliliğinde olabilir. Döviz, çeşitli menkul kıymetler, borsa, vadeli işlemler, emtia  ve tahvil yatırımı yapabilirler,
  • Hedge fonlar özel fonlardır. Yatırım fonlarına küçük yatırımcılar da iştirak edebilirken hedge fonlar yalnızca kısıtlı ve seçilmiş kurumsal yatırımcılara ve nitelikli bireysel yatırımcılara açıktır, ("Nitelikli yatırımcı" ifadesi, ülkemizde minimum 2 Milyon TL varlığa sahip yatırımcılar için kullanılır),
  • Hedge fonun tüm performansı hedge fon yöneticisine bağlıdır. Fon yöneticisi aynı zamanda fonun ortağıdır. Fon yönetim ücreti dışında performansa dayalı primler söz konusudur,
  • Yatırım fonlarında olduğu gibi yüzde getiri ya da karşılaştırmalı getiri hedefleri yoktur. Sınırsız ve bağımsız getiri hedeflerler,
  • Hedge fonlar çeşitli denetimlere tabi olmakla beraber yatırım fonlarına göre oldukça serbesttirler. Vergi avantajları nedeniyle çoğunlukla offshore olarak tabir edilen ülkelerde kurulurlar,
  • Yatırım fonlarında, yatırımcı fondan dilediği zaman çıkabilirken, hedge fonlarda yatırımcı 6 aylık, yıllık gibi zaman dilimlerinde sermayesini fondan çekmeden yatırımına devam etmek durumundadır (lock-up periyodu). Bu yapılarıyla hedge fonlar kendilerine uzun vadeli yatırım yapma imkanı sağlamış olurlar.

Hedge fonlar, özellikle yakın geçmişte yaşanan krizlerde isimlerinin sıklıkla duyulması nedeniyle olumsuz bir algıya maruz kalmışlardır. Fakat her bir fon farklı yatırım stratejisi ve risk algısı ile yönetilmektedir. Bu nedenle hedge fonların yatırım stratejilerini tek bir tanıma indirgemek ve tamamını "Yüksek riskli yatırım fonları" olarak genellemek de doğru değildir.  

Hedge fonların dünya finans piyasasındaki paylarının %3 dolaylarında olduğu tahmin edilmektedir.

Türkiye'de Hedge Fonlar:

Ülkemizde "Yatırım fonlarına ilişkin esaslar" Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenmiştir. Hedge fonlara yönelik tanımlamalar 2006 yılında yapılmış ve ülkemizde de hedge fon kurma ve hedge fonlara yatırım yapma izni verilmeye başlanmıştır. 

Hedge fonlar SPK tebliğinde "Serbest Fon" olarak tanımlanmıştır. Serbest fonların kurulması için bazı sınırlamalar ve denetimler getirilmiş olsa da yatırım stratejisi, limiti ve yönetimleri açısından kanunlar çerçevesinde oldukça bağımsızdırlar. Dünya uygulamalarında da olduğu gibi, serbest fonlar SPK tarafından yatırım fonlarına uygulanan sınırlamalardan ayrı tutulmaktadırlar. Türkiye, 2009 krizi sonrası gelişmekte olan ülkelere fon akışının artmasıyla yabancı, ya da diğer isimleriyle offshore hedge fonların ilgisini çekmiştir. Türkiye'de kurulu hedge fon sayısı ise bu yazı tarihi itibariyle 36'dır. Bu fonların tamamı bankalar ve aracı kurumlar tarafından kurulmuştur. Türkiye'de finans piyasalarının yeteri kadar derinleşmemiş olması, yatırım vadesinin kısalığı gibi nedenlerle günümüzde bu yatırım araçlarına fazla ilgi olduğu ya da bu fonların yurtdışındaki benzer fonlar gibi yönetildiğini söylemek oldukça zordur.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).

Etiketler Risk Hedge Fonlar