Spekülasyon ve manipülasyon günlük hayatta çoğu zaman hatalı olarak birbirleri yerine kullanılmaktadır, bu iki terimin aslında oldukça farklı anlamları bulunmaktadır. Spekülatör ve manipülatör ayrımının iyi anlaşılması yanlış piyasa yorumlarının önüne geçmek için önemlidir. 

Spekülasyon ve Spekülatör:

Spekülasyonun TDK sözlüğündeki karşılığı "vurgunculuk" olarak yer almaktadır. Spekülasyon kelimesinin sıklıkla olumsuz anlamda kullanılmasının nedeni dilimize bu şekilde çevrilmiş olmasından kaynaklanıyor olabilir. 

Spekülasyon bir piyasa ya da ticaret terimidir. Yasal bir işlemdir. Dünyada kabul görmüş anlamı ise bir yatırım aracı ya da mal ile ilgili gelecekte oluşacak fiyat değişimlerinden kar elde etmeye çalışmaktır. Spekülasyonda gelecekte oluşacak fiyatın garantisi yoktur, kar edilebildiği gibi zarar etme ihtimali de oldukça yüksektir. Bu durumda spekülasyonun tanımı "fiyat değişimlerinden risk alarak kar elde etmek" şeklinde düzeltilebilir. 

Spekülatör ise bilgi ve birikimi neticesinde fiyat değişimlerini tahmin etmeye çalışan, doğru tahmin yürüttüğü takdirde aldığı riskten kar elde eden kişi ya da kurumdur. Açıklamalardan anlaşılacağı üzere spekülasyon finans piyasalarının varlığını devam ettiren ana unsurdur.  

Spekülatif alım-satımların piyasaya fayda sağladığı ya da zarar verdiği gibi kesin bir görüş çok doğru olmayacaktır. Her piyasa koşulu farklı yatırım kararı alınmasına neden olacağından, spekülatörler normal dönemlerde piyasada denge oluşturucu unsur olurken, belirli dönemlerde de aşırı alım ya da satımlarla piyasa balonlarına ve çöküşlerine neden olabilirler.

Ek olarak spekülasyon ve yatırımın da birbirinden ayrılması gerektiğini belirtmek gerekir. Spekülasyon kısa vadeli fiyat değişimlerinden kar elde etmektir, yatırım ise daha uzun vadeli bir süreçtir, yatırımın asıl amacı bir varlığın elde tutulduğu süre boyunca sağlayacağı nakit akışından kazanç sağlamaktır. Örneğin, ünlü bir ressamın tablosunu daha yüksek fiyata satmak için satın alan kişi spekülatördür, ev alıp kira geliri elde eden kişi ise yatırımcıdır.  

Manipülasyon ve Manipülatör:

Manipülasyon tanımı, TDK sözlüğünde "hileli yönlendirme" ve "Varlıkları yapıcı, açıklayıcı ve yararlı bir biçimde kullanma işi" olarak yer almaktadır. Terimin birinci anlamına katılmak mümkünken ikinci anlamdaki olumlu ifadeye katılmak pek mümkün değildir. Aslında "vurgunculuk" olarak çevrilmesi gereken terim spekülasyon değil "manipülasyon" olmalıdır.  

Manipülasyon bilgi ya da doğrudan fiyat hareketlerine müdahale yoluyla yapılabilir. Yanlış bilgi ya da söylenti yayarak yatırımcıları yanıltmak ya da bir menkul kıymetin fiyatını çeşitli tekniklerle kasıtlı ve suni olarak düşürme veya yükseltme girişiminde bulunmak manipülasyon olarak adlandırılır. Bu işlemleri yapanlar "manipülatör" olarak isimlendirilir. Manipülasyon çoğu zaman tek bir kişi ya da kurum tarafından değil, belli bir çıkar grubu tarafından gerçekleştirilir. 

Manipülasyon, SPK tarafından piyasa dolandırıcılığı olarak tanımlanmıştır. Sermaye Piyasası Kanunu'na göre yasal bir suçtur ve 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.  

Son söz olarak, yatırımcının spekülasyon ve manipülasyon arasındaki farkı öğrenmesi, tiyo ve benzeri isimlerdeki bilgi kirliliğine itibar etmemesi büyük önem taşımaktadır.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).