Ekonomide sıkça kullanılan ve anlamları isim benzerliklerinden dolayı karıştırılan stagflasyon, deflasyon, dezenflasyon ve devalüasyon gibi bazı kavramların kısa açıklamalarını bu yazıda görebilirsiniz;

Stagflasyon:

Durgunluk ekonomisi anlamına gelmektedir. İngilizce durgunluk anlamına gelen "stagnant" ve enflasyon kelimelerinden türetilmiştir. Bu ekonomide işsizlik ve genel fiyatlar seviyesi, yani enflasyon beraber artmaktadır. Normalde iktisat teorisinde enflasyon ve işsizlik arasında ters bir ilişki bulunmaktadır. Bu ilişki Phillips Eğrisi'nde görülebilir. Buna ters bir durum olan stagflasyon için 1970 lerde yaşanan petrol krizi örnek verilebilir. Bu dönemde petrol fiyatları artarken ekonomik durgunluk yaşanmıştır. Döviz kurlarındaki artışlar, ithal ürün fiyatlarındaki ve enerji maliyetlerindeki artışlar yaşanırken ürün, hizmet ve istihdam talebinin düştüğü bir durum olarak özetlenebilir.

Deflasyon:

Deflasyon, enflasyonun tersi olarak fiyatların sürekli düştüğü bir dönemi ifade eder. Enflasyon oranının negatif olduğu bu dönemde mal ve hizmetlere talep düşer, fiyatlardaki düşüş nedeniyle tüketiciler harcamalarını ertelerler, bu durum ekonomik aktivitenin yavaşlamasına, işsizliğin artmasına neden olur. Deflasyondan çıkmak için tüketimi arttırıcı, ekonomiyi tekrar canlandırıcı bazı önlemler alınabilir. Örneğin kredi imkanları arttırılabilir, ucuz tüketici kredileri sağlanabilir, devlet eliyle yapılan yatırımlar arttırılabilir, gelir ve kurum vergileri arttırılarak yatırımcılar tasarruf yerine tüketime yönlendirilebilir.

Deflasyon ile sıkça karıştırılan bu durum fiyatların sürekli azaldığı dönemleri değil, enflasyon oranındaki artışın azaldığı dönemleri ifade eder. Yani enflasyonun %40 lardan zamanla %10 lara düştüğü bir dönem dezenflasyon dönemidir.

Devalüasyon:

Sabit kur ya da yarı sabit kur rejimindeki bir ülkenin para biriminin o ülke hükümetinin kararı ile diğer ülke para birimleri karşısında değer kaybına uğratılması durumudur. Özellikle ödemeler dengesi açığı veren ülkelerde ihracatı arttırıp ithalatı azaltmak amacıyla uygulanmaktadır. Devalüasyon çoğu zaman uluslararası piyasalarda ülke parasının değer kaybı (Depreciation) yerine kullanılmaktadır. her iki kelime de anlam olarak para değerinde azalma olsa da devalüasyon kontrollü olarak hükümetler tarafından uygulanan bir para politikasıdır. Türkiye'de devalüasyon en yakın tarihli olarak 1994 (%51) ve 2001 (%21.8) krizlerinde yaşanmıştır.

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).