Enflasyon bir ekonomideki genel fiyat seviyesindeki sürekli artış anlamına gelmektedir. Temel olarak iki tür enflasyondan bahsedilebilir. 

Ekonomide fiyatlardaki artış ve azalış arz ve talep arasındaki ilişki ile açıklanmaktadır. Enflasyon, oluşma nedenine göre Arz ve Talep yönlü enflasyon olarak sınıflandırılır. 

Talep Enflasyonu:

Üretilen mal ve hizmetlerin toplam talebi karşılayamadığı durumlarda mal ve hizmet fiyatlarında artış oluşur. Tüketicilerin daha fazla harcama yapmaya başladığı ve üretimin sınırlı seviyede arttığı bir ekonomide talep yönlü enflasyondan bahsedilebilir. Talebi arttıran bazı durumlar bu tip enflasyona neden olur: Örneğin piyasada daha fazla para dolaşıyor olması, yani merkez bankalarının piyasaya para sürmeleri, tüketicilerin gelirlerinde artış olması, kamu harcamalarının artması gibi durumlar talep enflasyonuna yol açar. 

Aşağıdaki grafikte de açıkça görüldüğü üzere talepteki artış (Ad'den Ad1'e) üretilen mal ve hizmet miktarında bir miktar artışa (Y-Y1) neden olacak fakat fiyatlar da P'den P1 seviyesine doğru artacaktır. Böyle bir durumda ekonomideki toplam üretimi (GSYİH) arttıracak yatırım ve teknolojik hamleler, yani verimliliği arttıracak gelişmeler olduğu takdirde arz eğrisi sağa doğru kayacak ve fiyat artışı sınırlı kalacaktır. Tersi durumda fiyatlardaki artış devam edecektir.   

talep enflasyonu

Arz (Maliyet) Enflasyonu: 

Üretim faktörlerinin fiyatlarındaki artış nedeniyle, örneğin hammadde veya işçi ücretlerinde artış olması durumunda üreticilerin birim maliyetleri artacak ve karlılıkları azalacaktır. Bu durumda üreticiler daha az mal ve hizmet arz etmek isteyecekler, arzdaki düşüş fiyatlarda artışa neden olacaktır. Aynı zamanda firmalar karlarını arttırmak amacıyla maliyet artışlarını fiyatlara yansıtacaklardır. Maliyet artışları yurtiçinden geldiği gibi, ithal hammadde kullanan firmalar için yurtdışı etkilerden ve kurlardan dolayı da yaşanabilir. Petrol fiyatlarındaki artış bu duruma örnek verilebilir. 

Piyasada denetimsizlik ve eksik rekabet nedeniyle firmaların bir mal ve hizmeti değerinin üzerinde bir fiyatla satışa sunmaları ise fiyat enflasyonu olarak adlandırılır.

Aşağıda arzın düştüğü (AS'den AS1'e) ve fiyatların arttığı durum grafik üzerinde gösterilmektedir.   

maliyet enflasyonu 

Gerçek hayatta kaynağı tam olarak bilinmeden enflasyonun arz ya da talep enflasyonu olduğunu söylemenin oldukça zor olduğu bilinmelidir. 

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).

Etiketler Üretim Enflasyon