Ekonomi bilimi sınırlı kaynakların hangi şekilde kullanılacağını incelemektedir. Bu kapsamda her ülke ekonomisinin cevap vermesi gereken bazı temel sorular bulunmaktadır.  

Bir ekonomideki sınırlı kaynakların hangi mal ve hizmetleri üretmekte kullanılacağı, bu mal ve hizmetlerin hangi miktarda üretileceği, emek yoğun mu yoksa makina odaklı mı üretileceği ve son olarak da bu üretilen mal ve hizmetlerin toplumda nasıl dağıtılılacağı belirlenmelidir. İşte bu cevapların belirlenmesinde kullanılacak yöntem iktisadi sistemler ile açıklanmaktadır. 

Temel olarak üç çeşit iktisadi sistemden bahsedilebilir;

Kapitalist Sistem:

İktisadi kararların piyasa tarafından alındığı sistemi ifade etmektedir. Üretim faktörleri özel mülkiyettedir ve girişimciler kendi kararlarını alarak kendi çıkarlarına en uygun şekilde kullanırlar. Üreticiler arasında yoğun rekabet bulunmaktadır. Fiyat en önemli belirleyicidir.  Serbest piyasa ekonomisi olarak da adlandırılır. Devletin zorunlu olmadıkça ekonomik faaliyetlere müdahalesi yoktur. 

Sosyalist Sistem:

Tüm iktisadi kararların merkezi olarak alındığı, üretim kaynaklarının büyük oranda devlet mülkiyetinde olduğu iktisadi sistemdir. Devlet üretici konumundadır, hangi malların ne miktarda üretileceği merkezi olarak belirlenir.  Planlı Ekonomi olarak da adlandırılır.

Karma Ekonomik Sistem: 

Görüldüğü üzere yukarıdaki iki sistemin artıları ve eksileri bulunmaktadır, bu sistemleri tamamen tanımlandığı şekilde, sorunsuz uygulamak mümkün görülmemektedir. Bu nedenle her iki sistemin özelliklerinden yararlanan karma ekonomik sistem günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Planlı ekonomi ve serbest piyasa ekonomisinin özellikleri her ülkeye göre değişiklik göstermektedir. Bazı ülkelerde devlet ekonomide daha etkin rol oynarken bazı ülkelerde daha geri planda kalabilir. Örneğin, devlet ekonomide düzenleyici görevinin yanında bazı kilit sektörleri yönetiyor olabilir. 

Onur CEYLAN
Author: Onur CEYLANWebsite: https://tr.linkedin.com/in/onurceylanEmail: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
Hakkımda
Yatırımcı, Finans ve Sermaye Piyasası Uzmanı ( S P K ileri düzey lisansı ve türev araçlar lisansı sahibiyim. Eski bankacıyım, uzun süredir bireysel yatırım portföyümü yönetiyorum. Piyasarehberi.org sitesindeki yazılar finansal okur yazarlığa katkıda bulunmak amacıyla tarafımdan yazılmaktadır, site içeriği izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz ).